Prófkjörið er hafið hjá okkur i Samfylkingunni í Reykjavík. Félgar mínir í framboðinu hafa margir hverjir sett fram nýjar óskir um sæti. Ég held mig við að biðja um stuðning í eitt af efstu fjórum sætunum.
Í prófkjörsbaráttunni legg ég aðaláherslu á nauðsyn þess að haldinn verði þjóðfundur. Með tillögunni að breytingu á stjórnarskránni sem lögð hefur verið fyrir Alþingi fylgja drög að frumvarpi til laga um stjórnlagaþing. Ætlunin er að leggja slíkt frumvarp fram á þingi sem kemur saman eftir kosningar. Mér þykir skynsamlegt að ákveða fyrst að halda fundinn og setja leikreglurnar niður síðar.
Þegar þar að kemur þarf að huga vel að því hvernig öll umgjörðin um þjóðfundinn verður. Í drögunum sem fylgja frumvarpi að stjórnarskrárbreytingum er tillaga að því hvernig skuli kosið til þjóðfundarins og hvaða kröfur frambjóðendur þurfa að uppfylla. Hver frambjóðandi skal hafa 50 meðmælendur og yfirlýsing hvers meðmælanda skal undirrituð af tveimur vottum. Enginn má mæla með fleiri en einum frambjóðanda.
Með einfaldri margföldun má þá finna út að hver frambjóðandi þarf að skila inn 150 nöfnum, þ.e. 50 meðmælendum og 100 vottum. Ef tvö bjóða sig fram fyrir hvert 41 sæti þá þurfa 12.300 manns að skrifa undir og ef þrjú bjóða sig fram fyrir hvert sæti þá þarf samtals 18.450 undirskriftir til að staðfesta að frambjóðendum sé treystandi til að bjóða sig til þessa starfa. Til samanburðar þarf sú sem býður sig fram til forseta minnst 1500 meðmælendur og engin vitni þurfa að vera að þeim undirskriftum. Séu frambjóðendur þrír þarf samtals 4.500 undirskriftir.
Nú vil ég alls ekki gera lítið úr þeirri ábyrgð sem því fylgir að vera fulltrúi á þjóðfundi, svo veigamikið verkefni sem það er að semja nýja stjórnarskrá fyrir lýðveldið. Á hinn bóginn má alls ekki gera það svo flókið að bjóða sig fram til þjóðfundar að það verði einungis á færi þeirra sem hafa einhver samtök, hvort heldur það eru stjórnmálaflokkar eða annarskonar hagsmunasamtök á bak við sig.
Ekki eru allir á einu máli um að rétt sé að kjósa til þjóðfundar heldur vilja að fulltrúar séu valdir í tölvuúrtaki. Ég þykist viss um að hægt er að búa til tölfræði- tölvuforrit sem velur fulltrúa eftir kúnstarinnar reglum að teknu tilliti til allra mögulegra þátta. Hugmyndin að baki þessari aðferð er sú að þá verður það einhvers konar þverskurður af þjóðinni sem situr þjóðfundinn.
Ég velti því samt fyrir mér hvort rétt sé að skikka fólk til starfa af þessu tagi. Reynslan er sú að áhugi fólks á þeim verkefnum sem það tekur sér fyrir hendur er oft í réttu hlutfalli við það sem það leggur á sig til að komast að verkefninu. Þess vegna má kannski gera ráð fyrir að þeir sem sækjast eftir því að komast á þjóðfund hafi meiri áhuga á verkefninu en hinir sem dregnir eru út í tölvuúrtaki.
Ég velti einnig fyrir mér hvort ekki þurfi að setja einhverja umgjörð um hvernig þjóðfundur leitar ráða hjá þeim ekki sitja fundinn hvort heldur er félagasamtök eða einstaklingar. Það voru stjórnmálaflokkarnir sem áttu fulltrúa á þjóðfundinum sem samdi stjórnarskránna í Suður Afríku sem samþykkt var 1996. En þúsundir höfðu komið að verkinu fyrir tilstilli mikils samráðs um þjóðfélagið allt.
Ég hef ekki myndað mér skoðun á hvernig best væri að velja fulltrúa á þjóðfund en ljóst er að það skiptir miklu máli hvernig valið er til fundarsetunnar. Þess vegna þarf að velta upp öllum möguleikum og allar tillögur og ábendingar eiga rétt á sér.
